سیستم های اعلام حریق

انسان‌ها از وقتی آتش را کشف کردند، یاد گرفتند که این شعله‌های گرم و زیبا اگرچه برای زنده ماندنشان ضروری هستند اما هم‌زمان می‌توانند آن‌ها را به ورطه‌ی نابودی بکشانند. این یکی از قوانینی است که از ابتدای زندگی بشر روی کره زمین تا به امروز همچنان صدق می‌کند. به همین خاطر هم هست که برای کنترل آتش، روش‌های مختلفی را ابداع کرده‌اند. می‌توانیم سیستم اعلام حریق را هم یکی از راهکارهای انسان مدرن برای کنترل آتش بدانیم.

آنچه در این مقاله می خوانیم:

• اعلام حریق اتوماتیک؛ جایگزین سیستم‌های دستی سنتی
• اجزای سیستم اعلام حریق
  • تجهیزات تشخیص
  • تجهیزات هشداردهنده
  • پنل مرکزی
• سیستم اعلام حریق چطور کار می‌کند؟

با توجه به خطراتی که مهارنشدن آتش می‌تواند برای ما ایجاد کند، سیستم‌های اعلام حریق را باید یکی از مهم‌ترین بخش‌های امنیتی اماکن به حساب بیاوریم. این سیستم‌ها وظیفه دارند کوچک‌ترین علائم شروع آتش سوزی را شناسایی کرده و ما را از وقوع آتش با خبر کنند. در این مقاله، به سراغ سیستم اعلام حریق می‌رویم و درباره آن اطلاعات بیشتری کسب می‌کنیم. از شما هم دعوت می‌کنیم تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

پیش از اینکه به سراغ بررسی جزئيات سیستم اعلام حریق برویم، بد نیست نکته‌ای را یادآوری کنیم. سیستم اعلام حریق را با سیستم اطفای حریق اشتباه نگیرید. کار سیستم‌های اعلام حریق این است که آتش‌سوزی را تشخیص دهند و به ما در مورد آن هشدار دهند. اما سیستم‌های اطفای حریق، می‌توانند علاوه‌بر تشخیص آتش‌سوزی، از پیشرفت آتش جلوگیری کنند و به‌عبارتی،‌ آتش را خاموش کنند.

اعلام حریق اتوماتیک؛ جایگزین سیستم‌های دستی سنتی

قدیم‌ترها که تکنولوژی چندان پیشرفت نکرده بود (یا اساسا چیزی به نام تکنولوژی وجود نداشت!) سیستم‌های اعلام حریق به نوع متفاوتی وجود داشتند. پیاده‌سازی سیستم‌های قدیمی این‌طور بود که کلیدها یا شستی‌هایی در جای‌جای ساختمان‌ها نصب می‌کردند. این کلیدها به آژیرهای اعلام حریق وصل بودند. وقتی یکی از افراد حاضر در محیط، متوجه آتش‌سوزی می‌شد، یکی از کلیدها را فشار می‌داد تا آژیرهای اعلام حریق به کار بیفتند و سایر افراد حاضر در محیط را از آتش‌سوزی باخبر کنند.

احتمالا شما هم فکر می‌کنید که این سیستم با اینکه برای آن زمان خیلی هم خوب بود، اما ایراد و کمبودهای خودش را هم داشت. مثلا اینکه اگر کسی متوجه آتش‌سوزی نمی‌شد یا اصلا کسی در محیط حضور نداشت، دیگر اعلام حریقی هم در کار نبود.

با پیشرفت تکنولوژی و اتوماتیک شدن همه‌چیز، سیستم‌های اعلام حریق هم اتوماتیک شدند. یعنی بخشی به سیستم اضافه شد که وظیفه تشخیص آتش‌سوزی در محیط را به‌عهده داشته باشد.  سیستم اعلام حریق برای اینکه بتواند آتش‌سوزی را تشخیص دهد و ما یا آتش‌نشانی محل را آگاه کند (یا در بعضی موارد، سیستم اطفای حریق را به کار بیندازد) از سه بخش کلی تشکیل می‌شود. هرکدام از این بخش‌ها را به صورت مختصر معرفی می‌کنیم.

• تجهیزات تشخیص آتش (شستی اعلام و دتکتورها)
• تجهیزات هشداردهنده (فلاشرها، آژیرها و…)
• مرکز کنترل یا پنل مرکزی

اجزای سیستم اعلام حریق

تجهیزات تشخیص

این بخش از سیستم اعلام حریق، از دو دسته تجهیز کلی تشکیل می‌شود. باوجود شستی اعلام، افراد حاضر در محل هم این امکان را خواهند داشت که در صورت تشخیص آتش‌سوزی، آژيرها یا سیستم کنترل مرکزی را به کار بیندازند.

اما بخش حیاتی و اصلی قسمت تشخیص، دتکتورها هستند. دتکتورها مثل یک حسگر عمل می‌کنند و نسبت به علائم آتش‌سوزی واکنش نشان می‌دهند. از آنجایی که آتش علائم مختلفی از خود نشان می‌دهد (دود و حرارت) دتکتورها هم در انواع مختلفی ساخته می‌شوند که هرکدام به یکی از این محرک‌ها،‌ واکنش نشان می‌دهند.

دتکتورهای دود نسبت به دود واکنش نشان می‌دهند و در دو نوع اپتیکال و یونیزاسیون طراحی و تولید می‌شوند. نوع اپتیکال می‌تواند به ذرات بزرگ دود واکنش نشان دهد و سیستم را فعال کند. از طرفی، نوع یونیزاسیون به ذرات کوچکتر دود واکنش نشان می‌دهد.

دتکتورهای حرارتی، آلیاژی در خود دارند که به گرما حساس است و اگر دمای محیط از حدی بالاتر رود، سیستم هشداردهنده را به کار می‌اندازد. برخی از دتکتورها هم به صورت ترکیبی عمل می‌کنند و می‌توانند دود و حرارت را تشخیص دهند.

تجهیزات هشداردهنده

وسایل هشداردهنده برای این هستند که ما را از وجود آتش باخبر کنند. این نوع تجهیزات می‌توانند در دو نوع دیداری (چراغ‌ها و فلاشرها) یا شنیداری (آژیرها)، به ما هشدار بدهند. بسته به نوع و کاربری فضا، باید از هشداردهنده‌های مناسب در سیستم اعلام حریق استفاده شود. مثلا در کارخانه یا محیط صنعتی که سروصدا زیاد است یا محلی که افراد ناشنوا در آن مشغول به کار هستند، هشداردهنده‌های دیداری بهترین گزینه هستند. از طرفی در محل‌های بزرگ با تعداد افراد بالا، هشداردهنده‌های شنیداری می‌توانند گزینه‌ی بهتری باشند.

پنل مرکزی

پنل مرکزی مثل مغز سیستم اعلام حریق عمل کرده و ارتباط معناداری بین تمام اجزای سیستم برقرار می‌کند. این بخش از سیستم، ورودی دتکتورها را می‌گیرد و با پردازش آن‌ها، به قسمت‌های هشداردهنده فرمان می‌دهد. درواقع تشخیص اینکه سیگنال فرستاده شده از طرف دتکتورها، واقعا به معنی وجود آتش بوده یا خیر، به‌عهده‌ی پنل مرکزی است. بعلاوه این‌ها، پنل مرکزی وظیفه‌ی عیب‌یابی بخش‌های مختلف سیستم را به‌عهده دارد. یعنی اگر دتکتورها درست کار نکنند یا آژیرها از کار بیفتند، پنل مرکزی باید این مشکلات را تشخیص داده و گزارش کند.

سیستم اعلام حریق چطور کار می‌کند؟

همان‌طور که در بخش‌های بالاتر اشاره کردیم، سیستم‌های اعلام حریق امروزی به صورت اتوماتیک کار می‌کنند. در صورتی که آتش‌سوزی در محل شروع شده باشد، دتکتورها علائم آتش را تشخیص می‌دهند و سیگنال مرتبط با آتش را به پنل مرکزی اعلام می‌کنند. پنل با پردازش این سیگنال‌ها، تصمیم می‌گیرد که آیا آتش‌سوزی واقعا اتفاق افتاده است یا خیر. در صورتی که پنل مرکزی سیستم تشخیص دهد که سیگنال‌های دریافتی از دتکتورها، به معنی آتش‌سوزی بوده‌اند،‌ به سیستم هشدار که متشکل از آژیرها و فلاشرها است، فرمان فعال شدن می‌دهد.

اگر همراه با سیستم اعلام حریق، سیستم اطفای حریق هم در ساختمان نصب شده باشد، پنل مرکزی می‌تواند به سیستم اطفا،‌ فرمان خاموش کردن آتش را هم صادر کند. در برخی از موارد هم پنل مرکزی طوری تنظیم می‌شود که بتواند با آتش‌نشانی تماس بگیرد و آن‌ها را از وقوع آتش در محل باخبر کند.

همان‌طور که در ابتدای مقاله هم اشاره کردیم، سیستم‌های اعلام حریق،‌ از حیاتی‌ترین تجهیزات امنیتی در اماکن مسکونی و محیط‌های کاری و صنعتی هستند. با وجود یک سیستم اعلام حریق، تا حد زیادی ساختمانتان را در برابر شعله‌های آتش بیمه می‌کنید.

راستی، فراموش نکنید که برای تعیین جانمایی،‌ نصب یا تعویض و تعمیر سیستم اعلام حریق، می‌توانید کارشناس‌های بسپارش به ما را خبر کنید و قیمت آنی خدمات مدنظرتان را هم در سایت یا اپلکیشن ما ببینید. کافی است به بخش خدمات سیستم اعلام حریق بسپارش به ما بروید و درخواستتان را ثبت کنید. همچنین برای آشنایی با نصب و نگهداری سیستم های اعلام و اطفا حریق، می توانید این مقاله از مجله بسپارش به ما را مطالعه کنید.