محافظ برق ساختمان

آنقدر وسیله‌ی الکتریکی و الکترونیکی در خانه‌ها و محل کارمان داریم که شماره‌ی آن‌ها از دستمان دررفته است. شرط می‌بندیم اگر همین الان از شما بخواهیم تمام وسایل برقی خانه‌تان را بشمارید، حتما چندتایی را از قلم خواهید انداخت. حالا به نظرتان اگر روزی جریان برق نوسان داشته باشد یا قطع و وصل شود، چه برسر این‌همه وسایل گران‌قیمت خواهد آمد؟ اگر وسایل را همین‌طور به حال خودشان رها کنید،‌ حتما در اثر نوسان‌های شبکه‌ی برق یا قطعی‌های ناگهانی آسیب خواهند دید. اما با استفاده از تجهیزاتی که محافظ برق نام دارند، می‌توانیم از وارد شدن خسارات جبران‌ناپذیر به وسایل برقی خانه یا محل کارمان جلوگیری کنیم. در این مقاله،‌ می‌خواهیم کمی بیشتر با محافظ های برق آشنا شویم.

آنچه در این مقاله می خوانیم:

• محافظ برق چیست؟
• محافظ‌های برق برچه اساس دسته‌بندی می‌شوند؟
• محافظ مرکزی
• محافظ‌های برق چطور عمل می‌کنند؟
• نکاتی که باید موقع خرید محافظ برق مرکزی مدنظر داشته باشید

محافظ برق چیست؟

همان‌طور که در مقدمه هم اشاره کردیم، محافظ برق یک تجهیز است که از لوازم برقی و الکترونیکی در برابر نوسان ها و نابهنجاری‌های جریان برق محافظت می‌کند. درواقع محافظ ساختمان می‌تواند رفتار غیر عادی جریان برق را تشخیص بدهد و با قطع آن، از آسیب رسیدن به وسایل الکتریکی جلوگیری کند. هروقت جریان برق به وضعیت عادی خودش برگردد و دیگر نوسان نداشته باشد، محافظ برق اجازه‌ی عبور جریان را می‌دهد.

اما شاید این سوال برایتان پیش بیاید که اصلا منظور از نوسان یا رفتار غیرعادی برق چیست؟ شاید در مورد مشخصه‌های مختلف برق مثل ولتاژ، فرکانس، فاز و مواردی از این دست شنیده باشید. در برق شهری، برای تمام این پارامترها یک محدوده‌ی مجاز تعیین شده است. هر تغییر یا نوسانی خارج از محدوده‌ی مقدار تعیین شده (استاندارد) برای جریان برق شهری، می‌تواند به دستگاه‌های الکتریکی و الکترونیکی آسیب وارد کند. بنابراین، محافظ برق باید این تغییرات و نوسانات خارج از محدوده‌ی مجاز را تشخیص بدهد و جریان برق را قطع کند تا به دستگاه‌ها آسیب وارد نشود.

محافظ‌های برق برچه اساس دسته‌بندی می‌شوند؟

محافظ‌های برق را براساس وسایلی که می‌توانند از آن محافظت کنند، اسم‌گذاری می‌کنند. مثلا محافظ چندراهی،  محافظ یخچال، محافظ کولر، محافظ ماشین لباسشویی و ظرفشویی و… درواقع محافظی که قرار است از کولر محافظت کند، قدرت تحمل جریان متفاوتی نسبت به محافظ یخچال دارد. بااین‌حساب، نمی‌توانید برای ماشین لباسشویی،‌ از محافظ چند راهی استفاده کنید. چون یک محافظ چند راهی نمی‌تواند شدت جریان مورد نیاز برای ماشین لباسشویی را کنترل کند؛ بنابراین هنگام نوسان برق، قادر به محافظت از ماشین لباسشویی نیست. در این شرایط، با نوسان برق، هم خود محافظ می‌سوزد و هم ماشین لباسشویی شما آسیب می‌بیند.

حالا که متوجه شدیم چرا محافظ‌های برق را با اسم وسایل برقی صدا می‌زنند، به نظرمان منطقی می‌رسد که چرا روی هر وسیله‌ی برقی در خانه‌مان یک محافظ جداگانه نصب کرده‌ایم. اما تکلیف تجهیزات برقی بدون دوشاخه و توکار، مثل لامپ‌های روشنایی، کولر آبی، داکت اسپلیت و… چه می‌شود و برای محافظت از این تجهیزات باید چه‌کار کرد؟ خوشبختانه پاسخ خوبی برای این سوال وجود دارد و آن هم استفاده از «محافظ برق مرکزی» است.

محافظ مرکزی

این نوع از محافظ برق،‌ تجهیزی است که در تابلو مینیاتوری (همان جعبه فیوز) یا کنتور نصب می‌شود و بنابراین می‌تواند کل جریان برق واحد یا ساختمان را پایش و از تمام وسایل برقی ساختمان در مقابل ناهنجاری‌ها محافظت کند. محافظ مرکزی ظرفیت‌های مختلفی دارد که دست شما را برای انتخاب یک محافظ مناسب بسته به کاربرد و نیازتان باز می‌گذارد.

علاوه‌بر اینکه محافظ مرکزی را می‌توانید داخل تابلو مینیاتوری یا کنتور نصب کنید، امکان این دارید که آن را به صورت روکار و در کنار جعبه فیوز قرار دهید. برقکار می‌تواند با استفاده از داکت‌کشی و استفاده از باکس‌های روکار و خرج اندکی سلیقه، محافظ روکار را با ظاهر شکیل نصب کند و به شما تحویل دهد. برای آشنایی با این گونه محافظ می توانید به این مقاله از مجله مراجعه نمایید.

محافظ‌های برق چطور عمل می‌کنند؟

یک محافظ چندراهی را درنظر بگیرید. درون این محافظ‌ها، یک برد الکترونیکی قرار می‌گیرد که سیم‌های فاز و نول برق شهری به آن متصل است. مدارهای روی این برد الکترونیکی، پارامترهای مختلف برق مثل ولتاژ، فرکانس و شکل موج را اندازه‌گیری کرده و با مقادیر معیار مقایسه می‌کنند.

بعد از تشخیص نوسان یا نابهنجاری در پارامترهای برق، مدار الکترونیکی به تجهیزی به نام رله که سرراه پریزهای محافظ قرار دارد فرمان می‌دهد تا غیر فعال بشود. غیرفعال شدن رله باعث قطع شدن جریان برق پریزها می‌شود.

عملکرد محافظ مرکزی هم تفاوت چندانی با محافظ‌های چندراهی ندارد. به خاطر اینکه محافظ مرکزی باید جریان بیشتری را از خود عبور دهد (جریان برق ساختمان ۲۵ تا ۳۲ آمپر است) و رله توانایی تحمل این مقدار جریان را ندارد، بنابراین از تجهیز دیگری به نام کنتاکتور درون آن استفاده می‌کنند. البته در برخی از محافظ‌های مرکزی، ممکن است از رله‌های آمپر بالا هم در کنار کنتاکتورها استفاده کنند.

نکاتی که باید موقع خرید مدنظر داشته باشید

قبل از خرید محافظ مرکزی، باید در مورد آمپراژ کنتور ساختمان اطلاع داشته باشید. به‌خاطر داشته باشید که همیشه، تحمل جریان محافظ باید مساوی یا بیشتر از آمپراژ ساختمان باشد.

نکته‌ی دیگری که بد نیست موقع خرید محافظ به آن توجه کنید، کنتاکتوری بودن یا رله‌ای بودن آن است. از آنجایی که عمر مفید کنتاکتورها بیشتر از رله‌های آمپربالا است و محدودیت کمتری هم در عبور دادن جریان دارد، بد نیست که به سراغ محافظ‌های کنتاکتوری بروید.

در نهایت هم این نکته را مدنظر داشته باشید که نصب و راه‌اندازی محافظ (مثل هر تجهیز الکتریکی دیگری) نیاز به دانش و تجربه دارد. بنابراین اگر دانش فنی لازم را ندارید، حتما برای خرید یا نصب محافظ مرکزی، از یک متخصص و تکنسین خبره کمک بگیرید. کارشناسان برقکار بسپارش به ما می‌توانند در زمینه‌ی هرکدام از خدمات برق ساختمان از جمله خدمات محافظ برق مرکزی، به شما کمک کنند. کافی است درخواستتان را در اپلیکیشن یا وبسایت بسپارش به ما ثبت کنید. همچنین برای آشنایی بیشتر با انواع حفاظت برق ساختمان می توانید این مقاله از مجله بسپارش به ما را از طریق این لینک مطالعه بفرمایید. بعلاوه، انواع فیوز به منظور حفاظت را در این مقاله می توانید بیابید.