استابلایزر – افت ولتاژ – نوسان برق
افت ولتاژ
واژگان افت ولتاژ، استابلایزر و نوسان برق را به خصوص در فصل گرما و شروع بکار سیستم های خنک کننده به فراوانی می شنویم. ابتدا به شرح افت ولتاژ میپردازیم.
از نظر اداره برق تلرانس نوسان برق ولتاژ شبکه 220 ولت، 10 درصد می باشد. این بدین معناست که از دیدگاه اداره برق، بازه ولتاژی 198 تا 248 ولت نیز قابل قبول است.
تمامی دستگاه های برقی که یا به کشور وارد می شوند و یا در داخل تولید می شوند، این نوسان برق را پشتیبانی می کنند. یعنی کولر آبی یا یخچال صرف نظر از این موضوع که وارداتی یا تولید داخل باشد، در این بازه ولتاژی که مورد قبول اداره برق است، باید بدون هیچ مشکلی کار کنند. برای اطلاعات بیشتر در این رابطه می توانید به این لینک مراجعه کنید.
حال این سوال پیش می آید که افت ولتاژی که باعث خرابی و آسیب به وسایل برقی می شود چیست؟ آیا با همان بازه مذکور یکسان است یا بازه دیگری باید برای آن در نظر گرفت.
آنچه در این مقاله می خوانیم:
دسترسی سریع
افت ولتاژ مخرب
برای درک بهتر افت ولتاژ مخربی که سبب خسارت به مصرف کننده می شود، از شکل زیر استفاده میکنیم:
مدار بالا را یک مدار استیبل فرض می کنیم که با ولتاژ شبکه 220 ولت و جریان شبکه 25 آمپر در حال تغذیه یک بار 20 آمپری می باشد که برای محافظت از این بار از یک فیوز 25 آمپر در مدار استفاده شده است. در این حالت، اگر بار بیشتر از 25 آمپر جریان از شبکه بکشد یا اتصالی رخ دهد، فیوز مدار را قطع می کند.
حال مدار قبل را با ولتاژ ورودی 190 ولت ترسیم می کنیم همانند زیر:
حال چه اتفاقی می افتد؟ بدلیل افت ولتاژ 10 درصدی، شدت جریان بجای اینکه 20 آمپر باشد، تصاعدی افزایش پیدا می کند و به عنوان مثال به 27 آمپر می رسد.
- نکته: در مدار بالا، از سیم 2.5 میلی متر مربع استفاده شده است و حداکثر توان آن آمپر است. حال در این وضعیت که جریان به 27 آمپر افزایش پیدا کرده است، سیم شروع به گرم شدن می کند و گرما باعث می شود که هدایت الکتریکی سیم کاهش پیدا کند. به همین سبب، ولتاژ بجای 190 ولت، 180 ولت می گردد و به همین ترتیب جریان بجای 27 آمپر تا 30 آمپر نیز افزایش می یابد و همین داستان دائماً تکرار می شود.
- نکته: فیوزهای معمولی و کلیدهای مینیاتوری با کیفیت پایین این خطا را متوجه نمی شوند و این روند آسیب جدی به سیم و مصرف کننده وارد می کند و گاهاً سبب آتش سوزی می گردد.
- نکته: کلیدهای مینیاتوری ذاتاً افت ولتاژ را تشخیص نمی دهند. اما اگر از برند قوی باشند، بدلیل حساسیت بالا این خطا را تشخیص می دهند و مدار را قطع می کنند.
در صورت تمایل در این مقاله می توانید اطلاعات بیشتری در رابطه با افت ولتاژ بیابید.
راه حل
با توجه به توضیحات بخش قبل، می توانیم بگوییم که اگر زیرساخت خوب و منطقی نسبت به مصرف خود داشته باشیم، از این اتفاق آسیب کمتری خواهیم دید.
- در قدم اول، می توان از سیم ورودی با مقطع بزرگتر استفاده نمود. مثلاً اگر مقدار مصرف بار نامی 20 آمپر باشد، می توان بجای سیم 2.5 میلی متر مربع از سیم 4 میلی متر مربع استفاده کرد (برای ارزیابی سیم کشی ساختمان خود می توانید از کارشناسان بسپارش به ما از طریق این لینک مشاوره بخواهید).
- در قدم دوم می توان از کلید مینیاتوری مرغوب و یا کلید موتوری در توان های بالا استفاده نمود (برای بررسی کلید و پریزهای ساختمان خود می توانید از کارشناسان بسپارش به ما از طریق این لینک مشاوره بخواهید).
در خیلی از موارد افت ولتاژ با همین راهکارهای بالا مشکل رفع شده و از اتفاقات بعدی جلوگیری می شود. اما اگر مصرف بی رویه صورت گیرد، این راهکار جوابگو نیست. این مصرف بی رویه در اغلب موارد در دفاتر اداری و مکان های تجاری صورت می گیرد. راهکار پیشنهادی برای این موارد استفاده از استابلایزر است.
استابلایزر
استابلایزر یک ترانس پلکانی است که ولتاژ ورودی 220 ولت با تلرانس 20 درصد را در ورودی می گیرد. این تجهیز در خروجی یک ولتاژ ثابت 220 ولت با تلرانس 5 درصد را تحویل می دهد. این تجهیز با این کار افت ولتاژ را تأمین می کند تا وسایل برقی آسیب نبینند.
- نکته: استفاده از ترانس استابلایزر باید حتماً محاسبه و نیازسنجی شود. در غیر این صورت نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
- نکته: محل نصب استابلایزر در کنار تابلو ورودی کنتور است. حال اگر مکان مناسبی برای نصب نداریم و نصب باید در مکان دیگری صورت پذیرد، حتماً باید سطح مقطع سیم از کنتور تا استابلایزر را حداقل 2 برابر و حداکثر 3 برابر توان مصرفی نامی در نظر بگیریم.
- نکته: ترانس استابلایزر با نام های ترانس پلکانی یا رله ای نیز شناخته می شود. همچنین از ترانس سروو برای جبران افت ولتاژ استفاده می کنند که در شرایط عادی و آزمایشگاهی امکان پذیر است. اما در واقعیت بدلیل سرعت پایین سروو، احتمال آسیب به مصرف کننده بسیار بالا می باشد.
