کنتاکتور چیست و چه کاربردی در برق ساختمان دارد؟
کنتاکتور
کنتاکتور نوعی کلید مغناطیسی است که برای قطع و وصل مدارهای کنترل و فرمان مدارهای الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرد. درواقع میتوانیم کنتاکتور را نوع خاصی از رله در نظر بگیریم که میتوان آن را در ظرفیت جریانهای بالاتر به کار گرفت. در این مقاله با کنتاکتورها، طرز کار و انواعشان بیشتر آشنا خواهیم شد. برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با انواع محافظ برق ساختمان می توانید به این لینک و این لینک مراجعه نمایید.
در این مقاله می خوانیم:
دسترسی سریع
اجزا و طرز کار
وقتی یک کنتاکتور را میبینید، چندان نمیتوانید از اجزای داخلی آن سر در بیاورید و فقط تعدادی پیچ خواهید دید که قرار است به سیمهای برق متصل شوند. برای اینکه درک بهتری از طرز کار کنتاکتور داشته باشیم، بد نیست به صورت مختصر با اجزای تشکیلدهنده آن آشنا شویم.
- بوبین (سیمپیچ)
- هسته ثابت فلزی
- هسته متحرک فلزی
- فنر بازگشت هسته متحرک
- سه تیغه قدرت (در حالت عادی باز هستند)
- تیغه کمکی NO (در عالت عادی باز)
- تیغه کمکی NC (در حالت عادی بسته)
در مورد تیغههای کمکی، بد نیست اشاره کنیم که بسیاری از کنتاکتورها تیغه کمکی NO و NC ندارند. در چنین کنتاکتورهایی، باید این تیغهها را به صورت یک قطعه جداگانه خریداری کرده و روی کنتاکتور سوار کنید. حالا که اجزای کنتاکتور را میشناسیم میتوانیم طرز کار آن را درک کنیم.
کنتاکتور به عنوان نوعی از کلید مغناطیسی از دو هسته به شکل E یا U تشکیل شده است که یکی از این هستهها ثابت و دیگری متحرک هستند. این هستهها با یک فنر از هم جدا میشوند. میان هسته ثابت، یک بوبین یا سیمپیچ قرار دارد. با برقدار شدن بوبین، نیروی الکترومغناطیسی در هسته ثابت القا میشود و با استفاده از خاصیت مغناطیسی، نیروی کشش فنر را خنثی میکند. در این شرایط، هسته متحرک به هسته ثابت نزدیک و منجر به اتصال کنتاکتها به یکدیگر میشود. با این عمل، کنتاکتهای اصلی کنتاکتور بسته می شوند و کنتاکتهای فرعی نیز تغییر حالت میدهند. به عبارت دیگر، کنتاکتهای باز، بسته و کنتاکتهای بسته، باز خواهند شد.
حال اگر مدار تغذیه بوبین قطع شود، نیروی کشش فنر هسته متحرک را دوباره به حالت اول بازمیگرداند.
کنتاکتورها از نظر جریان دارای دو قسمت مجزا هستند: جریان قسمت بار برای عبور جریان تغذیه بار و جریان قسمت تحریک کویل برای عبور جریان تحریک بوبین کنتاکتور. اصولا جریان بار به ولتاژ شبکه و ولتاژ مورد نیاز بار بستگی دارد. اما ولتاژ تحریک کنتاکتور میتواند بین مقادیر ۲۴، ۴۸، ۱۱۰، ۲۲۰ و ۳۸۰ ولت AC یا DC متغیر باشد.
انواع کنتاکتور
از آنجایی که کنتاکتورها کاربردهای مختلفی دارند و به صورت تکفاز، سیستمهای توزیع برق و سه فاز مورد استفاده قرار میگیرند، براساس جریان و ولتاژ بار، محدوده کنترل ولتاژ بار و محدوده کنترل ولتاژ و کاربرد انتخاب میشوند.
با توجه به نکات مذکور، انواع کنتاکتور (که خود نوعی کلید مغناطیسی می باشد) را با توجه به ولتاژ سیمپیچ کنترل میتوان به صورت زیر دستهبندی کرد:
- کنتاکتور DC
- کنتاکتور AC
از نظر طرز کار نیز میتوان کنتاکتورها را به سه دسته الکترومغناطیسی، هیدرولیک و پنوماتیک تقسیمبندی کرد.
کنتاکتورهای AC و DC از چند جنبه با هم تفاوتهایی دارند. در کنتاکتورهای AC به منظور جلوگیری و رفع لرزش ناشی از فرکانس جریان برق، از یک حلقه اتصال کوتاه بهره می گیرند که چنین چیزی را در کنتاکتورهای DC نمیبینیم.
جنس هسته الکترومغناطیس نوع AC از ورق فولادی سیلیکونی و هسته الکترومغناطیس کنتاکتور DC از فولاد نرم می باشد. از طرفی، هسته الکترومغناطیس کنتاکتور AC را معمولا به صورت E می سازند اما هسته کنتاکتورهای DC عموما U شکل طراحی میشود.
کنتاکتورهای AC جریان راهاندازی بالایی دارند و حداکثر فرکانس کاری آنها ۶۰۰ بار در ساعت است. کنتاکتورهای DC میتوانند با فرکانس تماس حدود ۱۲۰۰ بار در ساعت نیز کار کنند.
در صورت نیاز به مشاوره با کارشناسان بسپارش به ما می توانید از طریق این لینک اقدام نمایید.
