افت ولتاژ

افت ولتاژ برق پدیده‌ای است که ممکن است به صورت متداول در ساختمان‌ها رخ دهد. در چنین موقعیتی، ممکن است زمان استفاده از وسایل برقی، با گرم شدن دستگاه و یا سیم آن روبه‌رو شوید، یا اگر از سه‌راهی‌ها و محافظ‌های برقی که ولتاژ را نشان می‌دهند استفاده می‌کنید، می‌بینید که عدد نوشته شده روی آن از محدوده ۲۲۰ ولت کمتر است. با این اوصاف، احتمال زیادی وجود دارد که بخشی از مدار سیم‌کشی ساختمانتان دچار مشکل افت ولتاژ باشد. در این مقاله در مورد افت ولتاژ، دلایل و روش‌های جلوگیری از آن مانند استفاده از محافظ، استابلایزر یا UPS صحبت می‌کنیم (برای آشنایی بیشتر با این روش می توانید به این لینک مراجعه نمایید).

آنچه در این مقاله می خوانیم:

• تعریف افت ولتاژ
• عوامل تأثیرگذار در افت ولتاژ
  • جنس سیم
  • قطر سیم
  • طول سیم
  • جریان عبوری از سیم
• راه حل جبران افت ولتاژ
  • ترانس‌های برق خانگی
  • محافظ برق
  • استابلایزر
  • استفاده از UPS

تعریف افت ولتاژ

انرژی مورد نیاز برای تأمین برق ساختمان و جریانی که در سیم‌ها جریان دارد از طریق ولتاژ یا اختلاف پتانسیل تأمین می‌شود. درواقع جریان و ولتاژ با یکدیگر رابطه مستقیم دارند و هردوی آن‌ها به مقاومت مسیر سیم‌کشی هم مرتبط هستند، منتها به صورت معکوس. بااین‌حساب، هرچه مقاومت مسیری که جریان از آن عبور می‌کند بیشتر باشد، برای عبور همان مقدار جریان، ولتاژ بیشتری نیاز خواهد داشت. از طرفی، بیشتر بودن مقاومت باعث می‌شود انرژی الکتریکی به صورت گرما در سیم‌ها یا مصرف‌کننده‌ها هدر برود. این از دست رفتن انرژی باعث کاهش ولتاژ می‌شود.

تعریف ساده‌تری که می‌توان از افت ولتاژ ارائه داد این است که اگر در مدار ساختمان، بین منبع و مصرف‌کننده اختلاف ولتاژ به‌وجود بیاید، در آن ساختمان کاهش ولتاژ خواهیم داشت.

عوامل تأثیرگذار در افت ولتاژ

چند عامل اصلی هستند که می‌توانند باعث کاهش ولتاژ برق در ساختمان شوند. تمام این عوامل هم تأثیر مستقیمی در تعیین مقاومت سیم‌ها و مسیر عبور جریان دارند. در ادامه مقاله این عوامل را بررسی خواهیم کرد.

جنس سیم

جنس سیم می‌تواند تأثیر مستقیمی روی به وجود آمدن پدیده افت ولتاژ داشته باشد. در صورتی که موقع سیم‌کشی سیستم برق از سیم‌هایی با جنس مناسب استفاده نشود، مدار همواره در معرض افت ولتاژ خواهد بود. احتمالا می‌دانید که مس رسانای بهتری در مقایسه با آلومینیوم است، بعنی مقاومت آن برای عبور حریان کمتر است. بااین‌حساب، استفاده از سیم‌های مسی مرغوب می‌تواند احتمال رخ دادن پدیده افت ولتاژ را تا حد خوبی پایین بیاورد.

قطر سیم

اگر قطر سیم بیشتر باشد، مسیر بهتری برای عبور جریان خواهد بود، بنابراین کاهش ولتاژ در مسیر اتفاق نخواهد افتاد.

طول سیم

هرچه طول سیم بیشتر باشد هدررفت انرژی هم در آن بیشتر خواهد شد. در قطر یکسان، سیم‌های کوتاه‌تر نسبت به سیم‌های طولانی‌تر، کاهش ولتاژ کمتری را تجربه می‌کنند. بنابراین در سیم‌کشی برق ساختمان باید سعی شود تا حد امکان از سیم‌های طولانی استفاده نشود.

جریان عبوری از سیم

اگر جریان عبوری از سیم‌ها زیاد باشد، سیم‌ها داغ می‌شوند و هدررفت انرژی باعث افت ولتاژ خواهد شد.

راه حل جبران افت ولتاژ

نکته‌ای که باید مدنظر داشته باشید، این است که افت ولتاژ را هیچ‌وقت نمی‌توان به صفر رساند، چون عملا همیشه مسیرهایی که جریان از آن‌ها عبور می‌کند، دارای مقاومت هستند. با توجه به همین ویژگی است که برای تمام دستگاه‌های الکتریکی یک محدوده ولتاژ مجاز در نظر گرفته می‌شود و اگر ولتاژ در آن محدوده قرار داشته باشد، آسیبی به دستگاه‌ها وارد نخواهد شد. در چنین شرایطی، باید دنبال راهکارهایی بود که با کمک آن‌ها بتوان افت ولتاژ را تا حد ممکن کم کرد و ولتاژ را در محدوده مجاز برای دستگاه‌ها نگه داشت.

ترانس‌های برق خانگی

عملکرد ترانس‌های برق به گونه‌ای است که نوسانات آنی شبکه توزیع برق را جبران می‌کنند و باعث پایدار شدن ولتاژ می‌شوند.

محافظ برق

محافظ‌های برق جزو ارزان‌ترین و آسان‌ترین راهکاری جلوگیری از نوسانات برق به حساب می‌آیند. در صورتی که ولتاژ از محدوده مجاز پایین‌تر بیاید، محافظ برق را قطع می‌کند و تنها در صورتی که ولتاژ‌ از حدی بالاتر برود، مجددا اجازه عبور جریان را می‌دهد. بنابراین باید در نظر داشته باشید که استفاده از محافظ‌های برق برای محل‌هایی که نباید دچار قطعی برق بشوند، چندان مناسب نیست و باید از روش‌های دیگر برای کنترل افت ولتاژ استفاده کنید.

استابلایزر

استابلایزر همان‌طور که از اسمش هم برمی‌آید نوعی تثبیت‌کننده ولتاژ است و برای زمان‌هایی که افت ولتاژ اتفاق می‌افتد، گزینه مناسبی خواهد بود. خوبی استابلایزر این است که موقع افت ولتاژ، برق را قطع نمی‌کند. البته قطعا قیمت آن هم نسبت به محافظ برق بیشتر است.

استفاده از UPS

کاربرد UPS فقط برای زمان‌هایی نیست که برق به صورت کامل قطع باشد. در شرایطی که سیستم برق دچار نوسان باشد نیز می‌توان از UPS‌ به عنوان یک سیستم مطمين برای تأمین برق استفاده کرد. از آنجایی که UPS برق ثابتی در خروجی به مصرف‌کننده‌ها تحویل می‌دهد، به خصوص زمان‌هایی که دچار نوسان‌های شدید در ولتاژ باشید، یک راه حل بسیار خوب به حساب می‌آید.

برای عیب یابی و همچنین درخواست مشاوره از کارشناسان بسپارش به ما می توانید سرویس مورد نظر خود را در این لینک پیدا کنید و با کارشناسان در ارتباط باشید. علاوه بر مطالبی که مطرح شد، موضوع دوفاز شدن برق همچنین می تواند حائز اهمیت باشد که باید در ساختمان در نظر گرفته شود.